SUCCESVOL MET LICHAAMSTAAL

881_interview-body-languageEr wordt wat afgepraat in het bedrijfsleven: vergaderingen, meetings, seminars, lunches, noem maar op. Dat praten minder dan 25 procent van communicatie beslaat, stemt tot nadenken over het non-verbale gedeelte. Juist dit grote en belangrijke deel van communicatie wordt veelal over het hoofd gezien. Jammer, want met een paar eenvoudige tips kun je je effectiviteit in communicatie zienderogen vergroten.

Praten met je lijf

“Ik weet niet wat het is, maar ik vertrouw hem niet,” zei een manager tijdens een communicatietraining tegen me, “de dingen die hij zegt, kloppen precies; hij is aardig en netjes, en toch is er iets niet in de haak.” De man waarover hij sprak, had de opdracht gekregen om een wervend gesprek met onze manager te voeren, waarbij hij een aantal belangrijke punten bewust zou achterhouden. De manager pikte dit moeiteloos op, maar wist niet exact te benoemen wat er nu precies niet klopte aan het verhaal van zijn gesprekspartner.

Waarschijnlijk is dit een herkenbaar voorbeeld voor veel mensen: iemand vertelt iets wat in principe heel plausibel klinkt. In principe, want soms ontstaat het gevoel dat er toch iets hapert aan het verhaal. Vaak is er dan sprake van incongruentie in lichaamstaal: wat wordt verteld, stemt niet overeen met de signalen van lichaam, kleding, bewegingen en houding. Lastig om de vinger op te leggen, maar goed om te weten dat je nog even moet doorvragen of wat meer op je hoede dient te zijn.

De reden dat lichaamstaal de laatste tijd aan populariteit wint, is te danken aan het feit dat steeds meer mensen erachter komen dat er meer wordt gecommuniceerd dan door alleen gesproken taal. Vooral de politiek heeft ons daar de afgelopen maanden een prachtig staaltje van laten zien en horen.

Tijdens de trainingen in non-verbale communicatie verbaas ik me er telkens weer over hoe geschokt veel mensen zijn wanneer ze ontdekken (aan de hand van videobeelden en feedback) hoe weinig hun woorden er soms toe doen en hoe belangrijk hun houding, ademhaling, bewegingen en oogopslag zijn. Dit geldt in zaken, liefde, vriendschap, erotiek, kortom alles waar twee of meer mensen bij elkaar zijn.

De lichaamstaal van het succes

Om te zien hoe lichaamstaal bijdraagt aan succes, of aan het uitblijven daarvan, kun je kijken naar mensen in je omgeving die succesvol zijn. Let eens op hoe zij zich kleden, bewegen, gedragen et cetera. Als je dit lang en diepgaand genoeg bestudeert, zul je merken dat er nogal wat belangrijke overeenkomsten zijn. Zonder nu een marionet te worden door klakkeloos deze mensen te gaan imiteren (zoals helaas nog veel aangeraden wordt in sommige communicatiestromingen), kun je een aantal signalen onderzoeken en uitproberen. Het zojuist genoemde klakkeloos overnemen, of letterlijk modelleren, werkt uiteindelijk nooit; het moet ook nog eens bij je karakter passen. Wat zijn nu algemene overeenkomsten in lichaamstaal van succesvolle mensen? Diverse onderzoeken zijn gedaan naar dit verschijnsel en hieronder volgt een aantal punten dat hieruit naar voren kwam.

•succesvolle mensen gebruiken praktisch geen openlijk machtsvertoon

•ze schreeuwen niet

•ze zijn niet overdreven autoritair, dominant of overheersend in hun houding, stemvolume en bewegingen

•ze dragen niet per se pakken waarvan de merken op de buitenkant bevestigd zitten

•ze bewegen meestal doeltreffend en beheerst

•hun stemming is vrij gelijkmatig

•hun bewegingen zijn ingetogen en rustig

•als ze naar je luisteren doen ze dit aandachtig en laten dit zien door met hun lichaam naar je toe gericht te zijn, je aan te kijken, je te laten uitspreken en vragen te stellen over wat je vertelt

•als ze geen tijd of zin hebben om naar je te luisteren, vertellen ze je dat (beleefd)

•ze hebben een verzorgd uiterlijk

•ze hoeven beslist niet knap, slank of atletisch gebouwd te zijn

•ze hebben (bewust of onbewust) een open, toegankelijke houding:

◦handen open en zichtbaar

◦armen los van elkaar (niet over elkaar)

◦lichaam zichtbaar (niet achter een bureau, tas of stoel verstopt)

Dit is slechts het topje van de ijsberg, maar het zijn signalen die enorm veel verschil maken in de communicatie. Mensen die dit tijdens een training aanleren en het zich goed eigen maken, merken altijd verschil in hun relaties. Nogmaals: het werkt alleen als het ook bij je past. Als je bijvoorbeeld kwaad bent op alles en iedereen, ziet het er behoorlijk potsierlijk uit wanneer je probeert heel beheerst te doen.

Succesvolle mensen die deze lichaamstaal vrij duidelijk gebruiken zijn onder meer:

•Cofey Anan

•Joop van den Ende


Prinses Juliana (voordat ze uit beeld verdween)

•Joep van den Nieuwenhuizen

•Koning Bhumibol van Thailand

•André van Duijn

•Hennie Huisman

De lichaamstaal van het falen (pseudo-succes)

In principe zou je kunnen zeggen dat de ‘falers’ het tegenovergestelde doen van de succesvollen. Daarnaast zijn er nog wat signalen die typische pseudo-succesvolle mensen geven.

Op een rijtje:

•openlijk machtsvertoon (‘kijk eens hoe machtig ik ben’)

•harder of nadrukkelijker stemgeluid

•veel onnodige bewegingen, gebaren en geluiden

•opzichtige auto, kleding, accessoires (horloge, agenda, tas, bril, kapsel etc.) liefst met het merk goed zichtbaar; het moet er duur uitzien

•benadrukking – en herhaling – van de eigen (vermeende of aanwezige) kwaliteiten

•veel fysieke ruimte innemen door middel van breeduit staan, zitten, lopen, spullen om zich heen zetten

•veel gepraat, weinig daden

zelfvertrouwen vergroten

•afgewende en/of afgesloten houding

◦armen over elkaar

◦schouders, knieën, gezicht en voeten van je afgewend

◦lichaam verborgen achter tas, bureau, kopje koffie etc.

◦op horloge kijken tijdens een gesprek

Mensen die de lichaamstaal van het pseudo-succes bezigen zijn onder meer:

•George Bush (junior)

•Andries Knevel

•Boudewijn Buch

•Tineke Netelenbos

•Eveline Herfkens

•Martin Gaus

•Willibrord Frequin

Het is niet altijd gezegd dat deze laatste groep ineens succesvoller zou worden wanneer zij de juiste lichaamstaal gebruiken; het werkt eerder andersom. Karakter, innerlijke houding en instelling bepalen de lichaamstaal. Andersom werkt meestal niet. Daarom falen veel instructies op dit gebied: de lichaamstaal wordt niet afgestemd op de persoonlijkheid, maar uniform toegepast bij iedereen, zo van: ‘Dit is succesvol bij Kennedy geweest, dus doe jij dat ook maar.’ Het resultaat is dan een mix van incongruentie en aandoenlijkheid. Als je goed oplet, zie je onmiddellijk wanneer iemand aangeleerde lichaamstaal gebruikt. Dan kun je nog beter in de groep van pseudo-succesvollen ingedeeld zijn…

Volg hier een cursus over lichaamstaal